Het oudste orgel van het Gooi

Het monumentale orgel in de Grote of St. Nicolaaskerk te Muiden

Geschiedenis van het orgel

In de Grote of St. Nicolaaskerk van Muiden bevindt zich het oudste orgel van het Gooi. Historische gegevens uit de beginperiode van het orgel zijn schaars en onvolledig. Volgens mondelinge overlevering zou het orgel in 1642 gebouwd zijn. Omtrent de bouwer worden de namen genoemd van zowel Duyschot als Slegel.

De orgelkast is het oudst oorspronkelijk aanwezige in het Gooi. Het houtsnijwerk is bijzonder fraai uitgevoerd. De kast moet vroeger ook luiken hebben gehad, de stopstukken waar de scharnieren hebben gezeten zijn nog zichtbaar. Ook is aan de zijkant duidelijk te zien dat het orgel in de loop der eeuwen uitbreiding heeft ondergaan. De kast is ongeveer 30 cm. verdiept.

Het merendeel van het pijpwerk stamt uit de 17de eeuw. De salarisposten van de organisten kennen we uit de jaren 1662-1673 en 1676-1679. In 1699 wordt een betaling gedaan aan "Mester Gasper" voor reparatie aan het orgel.

In de loop van de eeuwen hebben meerdere orgelbouwers aan het orgel gewerkt. Niet alleen voor herstelwerkzaamheden maar ook vond uitbreiding plaats van de bestaande situatie.

Het orgel werd hersteld en verbeterd in 1773 door stad en kerk. In die tijd vinden wij voor onderhoud aan het orgel de naam van de orgelbouwer Matthias Scholts, de vroegere meesterknecht van Christian Vater, de bouwer van het grote orgel in de Oude Kerk te Amsterdam.

In 1768(?) werkt de uit Duitsland afkomstige orgelbouwer Deetlef Onderhorst aan een uitbreiding, voornamelijk volgens Broekhuyzen, een verzamelaar van orgeldisposities, aan het bovenwerk.

Na de brand in 1834 waarbij het orgel waterschade opliep heeft de orgelbouwer H. Knipscheer het orgel “vernieuwd en verbeterd”. De orgelkas en het pijpwerk waren gespaard gebleven bij de brand zodat Knipscheer voornamelijk aan de windladen en het mechaniek heeft gewerkt. Boven de klavieren heeft hij de veelzeggende tekst aangebracht:

Het vignet van Knipscheer met de tekst: "Vernieuwd en Verbeterd door H. Knipscheer anno 1835". 

(foto: Edition Oresto, Muiden)

De restauratie in 1975 door orgelbouwer Blank uit Herwijnen bestond uit herstelwerkzaamheden aan windladen en pijpwerk waarbij enige veranderingen die door De Koff waren aangebracht werden teruggedraaid.

Door de grote vervuiling van het orgel door de uitgebreide kerkrestauratie van 1994 tot 1998 werd het noodzakelijk het orgel uit elkaar te halen en geheel te reviseren. De werkzaamheden werden vanaf 2009 uitgevoerd door de orgelbouwer Van Vulpen uit Utrecht. Deze restauratie is begin 2011 afgerond.

 

Dispositie van het hoofdorgel

Hoofdwerk C-f3

Bourdon 16' B + D, Prestant 8', Holpijp 8', Octaaf 4', Roerfluit 4', Quint 3', Octaaf 2', Mixtuur 3-4 st. B + D, Cornet  4 st. D, Trompet 8' B + D

Bourdon en Trompet zijn gedeeld op d/dis, Mixtuur op b/c1

Bovenwerk C-f3

Principaal 8', Holpijp 8', Viola di gamba 8' D, Prestant 4', Fluit 4', Octaaf 2', Mixtuur 3-4 st., Dulciaan 8'

Alle registers van het Bovenwerk zijn gedeeld op b/c1

Pedaal C-c1

Aangehangen aan het Hoofdwerk

Tremulant

Koppelingen B + D

Deling op b/c1 


 Cantor-organist van de Grote of St. Nicolaaskerk is Koos Damman

Koos Damman is sinds 1961 als organist werkzaam in de Grote of St. Nicolaaskerk te Muiden. Als docent voor orgel en kerkmuziek was Koos Damman jaren werkzaam in Bussum en Woerden. Hij verzorgde speciale cursussen op het gebied van kerkmuziek. Zijn cursus "Zes eeuwen orgelmuziek" trok vele belangstellende organisten. Ook is hij werkzaam geweest als dirigent van oratorium- en christelijk gemengde koren. Vele concerten, ook als begeleider van koren en ensembles, werden door hem gegeven op de meest uiteenlopende orgels. Naast zijn werkzaamheden als kerkmusicus geeft Koos Damman uitsluitend nog concerten en componeert hij werken voor orgel en voor koor.

         Koos Damman aan de speeltafel van het gerestaureerde orgel.         


Het koororgel

Op 18 januari 2005 is in de Grote of St. Nicolaaskerk te Muiden het Flentrop-orgel uit de Morgensterkerk te Rotterdam als koororgel geplaatst. Het orgel is in 1960 door de firma Flentrop gebouwd. Het orgel is bijzonder geschikt voor de ruimte waarin het nu staat.

   Koos Damman bespeelt het in 2005 geplaatste koororgel in de Grote of St. Nicolaaskerk te Muiden.

 

Dispositie van het koororgel

Manuaal C-g3

Holpijp 8' B + D, Prestant 4', Roerfluit 4' B + D, Gemshoorn 2',  Sesquialter 2 st. D, Mixtuur 2 st.

Pedaal C-d1

Aangehangen


 

 

 Current affairs/Lopende projecten

 

In 2016 worden de volgende orgelconcerten gegeven in de Grote of St. Nicolaaskerk te Muiden:

 

Zaterdagmiddag concerten op de eerste zaterdag van de maand en een extra concert op

17 september

 

Aanvang steeds om 14:00 uur

 

Toegang gratis   

 

 

3 september – André Potter

 

Programma:

 

Koororgel

 

1. Dietrich Buxtehude (1637-1707), Preludium en fuga in g

 

Hoofdorgel

 

2. Anoniem (17de eeuw), Vater unser im Himmelreich / Veni Creator Spiritus / Nun lob, mein Seel, den Herren

 

3. Johann Sebastian Bach (1685-1750), Praeludium en fuga in A (BWV 536)

 

4. François Couperin (1668-1733), Chromhorne en taille / Offertoire sur les grands jeux

 

5. Claude Balbastre (1724-1799), Trio sur les flûtes (en rondeau)

 

6. Max Reger (1873-1916), Uit 30 kleine Choralvorspiele opus 135a:

Aus tiefer Not schrei ich zu dir / Ein feste Burg ist unser Gott / Jesus, meine Zuversicht / Liebster Jesu, wir sind hier /

Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren

 

7. Felix Mendelssohn-Bartholdy (1809-1847), Sonate 2 (Opus 65)

 

 

Op zaterdag 10 september is in verband met Open Monumentdag nog een orgelbespeling om 11:00 uur door

Koos Damman.

 

Werken van De Cabeçon, Buxtehude, Bach, Van Beethoven en eigen composities.

 

 

 

17 september – Koos Damman

 

Programma:

 

Koororgel

 

1. Nicolas Lébègue (1630-1702), Noël Puer nobis nascitur

 

Hoofdorgel

 

2. Dietrich Buxtehude (1637-1707), Toccata en fuga in F (BuxWV 157)

 

3. Johann Sebastian Bach (1685-1750), Nun komm der Heiden Heiland

 

4. Jan Zwart (1877-1937), Suite “Kerstfeest” Nr. 2 (eerste deel)

 

5. Alexandre Guilmant (1837-1911), Prière et Berceuse (Opus 27)

 

6. Jan Zwart (1877-1937), Suite “Kerstfeest” Nr. 2 (tweede deel)

 

Toegang gratis

 

 

Voor meer informatie kunt u mailen:  

info@hetoudsteorgelvanhetgooi.nl

 Zie ook voor uitgebreide documentatie: www.koosdamman.org